Rize'nin İyidere Limanı Projesinde Mülkiyet Krizi: Yerel Halktan 'Kamulaştırma Yerine Kiralama' Çağrısı

Rize'nin İyidere Limanı Projesinde Mülkiyet Krizi: Yerel Halktan 'Kamulaştırma Yerine Kiralama' Çağrısı

Türkiye'nin Karadeniz kıyısındaki jeostratejik konumunu daha da güçlendirecek, bölgesel ve uluslararası ticarette kilit bir rol oynaması beklenen Rize İyidere Lojistik Limanı Projesi, devasa ölçekli bir altyapı yatırımı olarak dikkat çekiyor. Milyarlarca dolarlık bu mega proje, sadece Karadeniz'in çehresini değiştirmekle kalmayıp, Türkiye'nin küresel tedarik zincirindeki yerini perçinleyerek bölgeye ekonomik canlılık ve istihdam olanakları getirmeyi hedefliyor. Ancak, yaklaşık bin dönümlük geniş bir arazi üzerine yayılacak olan bu stratejik girişimin hayata geçirilmesi sürecinde, proje sahasında kalan yerel halkın mülkiyet hakları ile kamu yararı arasındaki hassas denge, önemli bir tartışma konusu haline geldi.

Projenin önemi konusunda hemfikir olan İyidere Kamulaştırma Komisyonu Başkanı Abdulkadir Şinoforoğlu liderliğindeki arazi sahipleri, devlete karşı gelmek veya yatırımın önünü tıkamak gibi bir niyetleri olmadığını açıkça beyan ediyorlar. Ancak, nesillerdir atalarından miras kalan topraklarının kalıcı olarak el değiştirmesi anlamına gelen kamulaştırma işlemine alternatif bir çözüm önerisiyle yetkililerin kapısını çaldılar: Uzun vadeli kiralama modeli. Bu teklif, hem devletin büyük ölçekli altyapı yatırımını aksatmadan ilerletmesini sağlamayı hem de bölge sakinlerinin anayasal mülkiyet haklarını koruyarak aidiyet duygularını muhafaza etmelerine olanak tanımayı amaçlayan yenilikçi bir yaklaşım olarak öne çıkıyor.

İyidere Lojistik Limanı, sadece bir liman olmanın ötesinde, bölgeyi bir ticaret ve aktarma merkezi haline getirme vizyonunun bir parçasıdır. Karadeniz'e açılan bir kapı olarak, Orta Asya ve Kafkasya'dan gelen yüklerin Avrupa'ya ulaşmasında kritik bir geçiş noktası olması bekleniyor. Bu denli büyük ve uluslararası ölçekteki bir projenin gerçekleştirilmesi, doğal olarak geniş arazilerin tahsisini gerektirmektedir. Türkiye'nin lojistik altyapısını güçlendirme ve bölgesel kalkınma hedeflerine ulaşma arayışı içinde, kamulaştırma süreçleri sıkça gündeme gelmektedir. Ancak İyidere'deki durum, sadece yasal bir prosedürün ötesinde, toplumsal ve kültürel bağları da içeren derin bir mesele olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bölge halkı için toprak, sadece ekonomik bir varlık değil, aynı zamanda kültürel mirasın ve aile tarihinin bir parçasıdır. Yüzyıllardır aynı topraklarda yaşayan aileler için arazilerinin kamulaştırılması, köklerinden kopma, kimliklerini yitirme ve gelecek nesillere aktaracakları bir mirastan mahrum kalma endişesini beraberinde getirmektedir. Kamulaştırma bedelleri, çoğu zaman piyasa değerinin altında kaldığı iddiaları ve manevi kayıpları tam olarak karşılayamadığı düşüncesi, bu tür projelerde yerel halkın tepkisini artıran önemli faktörlerdendir. İyidere'deki kiralama teklifi, bu derin endişelere bir çözüm arayışı olarak değerlendirilebilir; zira bu model, arazinin mülkiyetinin halkta kalmasını sağlarken, devletin de projeyi hayata geçirmesi için gerekli alanı kullanmasına imkan tanıyor.

Bu özel durum, Türkiye'deki büyük altyapı projelerinde kamu yararı ile bireysel haklar arasındaki dengeyi bulma konusunda emsal teşkil edebilecek bir örnek potansiyeli taşımaktadır. Kiralama modeli, hem devletin yatırım hedeflerine ulaşmasını kolaylaştırabilir hem de yerel halkın projeye olan desteğini artırarak sosyal uyumu güçlendirebilir. Böyle bir uzlaşma, sadece İyidere'deki liman projesinin sorunsuz ilerlemesini sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda gelecekteki benzer yatırımlar için de sürdürülebilir bir modelin kapılarını aralayabilecektir. Taraflar arasında kurulacak yapıcı bir diyalog ve şeffaf bir müzakere süreci, ulusal kalkınma hedeflerini yerel halkın refahıyla bütünleştiren örnek bir sonuca yol açabilir.{{SITE_LINK}}